Doğal Olan Her Zaman Masum mudur?

Papatya (Chamomile) ve Bitkisel İçeriklerle İlişkili Kontakt Dermatitler

Dr Sibel Doğan Günaydın papatya gibi bitkisel içeriklerin de alerjik özellikleri mevcut.

Doğallık, son yıllarda cilt bakım ürünlerinden tamamlayıcı tedavilere kadar pek çok alanda güçlü bir güven algısı yaratıyor. Özellikle papatya (chamomile) gibi bitkisel içerikler; “yatıştırıcı”, “onarımcı” ve “hassas ciltler için uygun” olarak sunuluyor.Ancak dermatoloji pratiğinde iyi bildiğimiz önemli bir gerçek var: Bir içeriğin doğal olması, cilt için zararsız olduğu anlamına gelmez.

Papatya: Yatıştırıcı mı, Alerjen mi?

Papatya; çaylar, kozmetik ürünler, krem ve losyonlar ile aromaterapi yağları dahil olmak üzere çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Anti-inflamatuvar ve rahatlatıcı etkileri nedeniyle özellikle hassas cilt ürünlerinde sıkça tercih edilir.

Ancak papatya, Asteraceae (Compositae) bitki ailesinin bir üyesidir. Bu aile; ambrosia (ragweed), krizantem, arnika ve kadife çiçeği gibi alerjik kontakt dermatit açısından iyi bilinen bitkileri de içerir. Literatürde papatya içeren kozmetik ve bitkisel ürünlere bağlı alerjik kontakt dermatit vakaları net biçimde tanımlanmıştır [1,2,4].

Kontakt Dermatit Nasıl Ortaya Çıkar?

Bitkisel içeriklere bağlı kontakt dermatit genellikle:

• kızarıklık

• kaşıntı

• yanma hissi

• pullanma

• bazen su dolu küçük kabarcıklar

şeklinde kendini gösterir. Lezyonlar çoğunlukla yüz, göz çevresi, boyun ve ellerde ortaya çıkar.

Özellikle tekrarlayan, tedaviye dirençli veya nedeni açıklanamayan dermatit olgularında, “doğal” olarak tanımlanan ürünler mutlaka sorgulanmalıdır. Bitkisel ürünlere bağlı duyarlılık, yama testi (patch test) ile gösterilebilir [3,6].

“Doğal Olan Zararsızdır” Yanılgısı

Toplumda yaygın olan şu inanış bilimsel olarak doğru değildir: “Kimyasal olan zararlıdır, doğal olan güvenlidir.”

Dermatolojik açıdan bakıldığında:

• Doğal maddeler de güçlü alerjenler içerebilir.

• Bitkiler, biyolojik olarak aktif birçok kimyasal bileşik üretir.

• Bu bileşikler, duyarlı bireylerde bağışıklık yanıtını tetikleyebilir.

Hatta bazı çalışmalarda, bitkisel ve esansiyel yağ içeren ürünlerin, sentetik ürünlere kıyasla daha yüksek alerjen potansiyeline sahip olabileceği gösterilmiştir [3,5].

Risk Kimlerde Daha Yüksektir?

Bitkisel içeriklere bağlı kontakt dermatit riski özellikle şu gruplarda artar:

• atopik dermatit öyküsü olan bireyler

• hassas cilt yapısına sahip kişiler

• mesleki olarak bitkilerle temas edenler

• birden fazla “doğal” ürünü eş zamanlı kullananlar

Ayrıca ev yapımı kürler, bitkisel yağlar ve internetten temin edilen kontrolsüz ürünler de risk faktörüdür.

Ne Yapmalı?

Doğal ürünler cilt sağlığınıza iyi gelmeyebilir.

✔ “Doğal” ibaresine koşulsuz güvenmeyin

✔ Uzun süredir geçmeyen dermatitlerde ürün içeriklerini mutlaka gözden geçirin

✔ Bitkisel içerikler dahil şüpheli maddeler için yama testi yapılmasını isteyin

✔ Özellikle yüz ve göz çevresi dermatitlerinde papatya ve Asteraceae ailesi akılda tutulmalıdır

Papatya ve benzeri bitkisel içerikler birçok kişi için güvenli olabilir; ancak her cilt aynı şekilde yanıt vermez. Dermatolojide önemli olan bir içeriğin doğal ya da sentetik olması değil, bireysel cilt yanıtıdır. Cilt sağlığında en güvenilir yaklaşım; bilimsel veriler, bireysel değerlendirme ve dermatolojik rehberliktir.

Kaynaklar

1. Paulsen E, Andersen KE. Contact sensitization from Compositae-containing herbal remedies and cosmetics. Contact Dermatitis. 2001;45(4):189–193.

2. Hausen BM. Asteraceae—A problematic plant family in allergic contact dermatitis. Contact Dermatitis. 1996;35(1):1–11.

3. Sasseville D. Hypersensitivity to herbal remedies and cosmetics. Dermatitis. 2008;19(2):59–66.

4. Brasch J, Henseler T. Chamomile-induced allergic contact dermatitis. Contact Dermatitis. 1992;26(5):334–337.

5. de Groot AC, Schmidt E. Essential oils, part IV: contact allergy. Dermatitis. 2016;27(4):170–175.

6. Matura M, Goossens A. Contact allergy to plants. Dermatitis. 2016;27(4):158–168.